Ametyst jest cenną jubilerską odmianą kwarcu o barwie fioletowej lub purpurowej.

Nazwa wg. Pliniusza pochodzi od koloru kamienia porównywalnej do barwy wina. Inni nawiązują do gr. amethustos - trzeźwy. Podobno spożywanie trunków z czar ametystowych zabezpieczało przed upiciem się.