Agat to odmiana chalcedonu o warstwowej budowie, widocznej w przekroju w postaci różnie zabarwionych naprzemiennych warstw ułożonych równolegle bądź koncentrycznie, zwanymi pierścieniami Lieseganga. Może też przybierać dendrytową formę przestrzenną - agat mszysty lub dawać pseudomorfy - agatowe fosylie, gdzie pseudomorfoza następuje głównie na substancjach organicznych np. agat koralowy, agatowe drewno.

Nazwa tego minerału nie jest jednoznacznie wyjaśniona. Wg. jednych żródeł - Pliniusz, nazwa pochodzi od starożytnej nazwy rzeki Achates, dzisiaj Acate (Dirillo) z Sycylii. Wg innych - Luka ben Serapion gr. agates - dobry, co miało znaczyć, że tym kamieniom przypisywano szczególnie pozytywne właściwości lecznicze i magiczne. Istnieje również pogląd, iż nazwa pochodzi od aqiq, starosemickiej nazwy oazy Medyna położonej w prowincji Al-Hidżaz (Arabia Saudyjska), gdzie już w trzecim tysiącleciu p.n.e. był wydobywany.